تصور اينكه مصرف برخي اقلام مثل نان و انرژي در ايران با كمتر از 70 ميليون جمعيت بيشتر از چين و هند با بالاي يك ميليارد نفر جمعيت است سخت و دشوار است اما چه مي شود كرد ، اين واقعيتي است كه بايد براي ان چاره انديشي كرد.

به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، در راستاي نامگذاري سال 88 به سال اصلاح الگوي مصرف توسط مقام معظم رهبري بر آن شديم تا سرانه مصرف 4 كالاي اساسي نان، برنج ، روغن و شكر را در داخل كشور بدست آورده و با مقايسه آن در سطح جهان رتبه ايران را بدست بياوريم.
بنابر اين گزارش، ايران در مصرف سرانه شكر و روغن بالاتر از ميانگين جهاني ، در برنج چهاردهمين مصرف كننده بزرگ جهان و در نان بزرگترين مصرف كننده جهان است.

* مصرف سرانه شكر 3 كيلوگرم بالاتر از ميانگين جهاني است

مجيدپارسانيا معاون وزير بازرگاني در پاسخ به سوال فارس در خصوص سال اصلاح الگوي مصرف و سرانه كالاهاي اساسي گفت: سرانه مصرف شكر در ايران حدود 30 كيلوگرم است و اين در حاليست كه اين ميزان در نواحي مختلف كشور متفاوت است .
به گزارش فارس، آمارهاي جهاني نشان مي‌دهد كه سرانه مصرف قند و شكر در ايران در سال 1987 حدود 26.9 كيلوگرم بوده كه اين مقدار در سال 2006 به 28.97 و در سال 2007 به حدود 33.26 كيلوگرم افزايش يافته است به طوري كه به گفته بسياري از كارشناسان جهاني، مصرف سرانه شكردر ايران 3 كيلوگرم بالاتر از ميانگين مصرف جهاني است.
اين در حالي است كه ايران بعد از روسيه، دومين واردكننده بزرگ شكر در جهان محسوب مي‌شود و كشورهاي اندونزي، آمريكا و امارات در رده هاي بعدي قرار دارند. همچنين آمريكاي جنوبي با مصرف سرانه 48.2 كيلوگرم شكر در سال عمده‌ترين مصرف‌كننده شكر در جهان است و اقيانوسيه، اروپاي شرقي، آمريكاي شمالي و مركزي، آسيا و آفريقا ( 15.48) رتبه‌هاي بعدي را به خود اختصاص داده‌اند و در اين بين هندوستان، چين و برزيل عمده مصرف‌كنندگان شكر در جهان هستند.

* مصرف سرانه روغن 4.5 كيلوگرم بالاتر از ميانگين جهاني است

مدير عامل شركت بازرگاني دولتي ايران در خصوص سرانه مصرف روغن به فارس گفت: سرانه مصرف روغن در كشور حدود 17 كيلوگرم است.
به گزارش فارس، مقايسه مصرف سرانه روغن در ايران با ساير كشورها نشان مي دهد مصرف سرانه ما بسيار بالاتر از ميانگين جهاني است. مصرف سرانه ايران 17 كيلوگرم و مصرف سرانه دنيا 12.5 كيلوگرم است و اگر شيوه مصرف روغن در ايران با ساير كشورها را مورد بررسي قرار دهيم اين اختلاف آشكارتر مي شود.
بيش از 80 درصد نياز داخلي روغن درحال حاضر ازطريق واردات تأمين مي شود كه قبلاً حدود 95 درصد وارد مي شد و ايران در سال 2005 دهمين كشور واردكننده روغن در جهان بوده است ميزان واردات ساليانه حدود 1.5 ميليارد دلار روغن و كنجاله مي باشد.

* مصرف سرانه برنج 25 كيلوگرم پايين تر از ميانگين جهاني است

معاون وزير بازرگاني در خصوص سرانه مصرف برنج به فارس گفت: سرانه مصرف برنج در كشور حدود 40 كيلوگرم است.
به گزارش فارس، آمارو ارقام موجود نشانگر آن است كه در سالهاي قبل از انقلاب مصرف سرانه برنج حدود 15 تا20 كيلوگرم بوده در حاليكه طي چند ساله اخير اين ميزان به 39 تا 40 كيلوگرم افزايش يافته است.بر همين اساس مصرف سرانه برنج در سال 81 نيز 39 كيلوگرم گزارش شده است.
بر اساس آمار و اطلاعات و برآوردهاي علمي مصرف سرانه برنج در آسيا 85 و جهان 65 كيلوگرم است .
به گزارش فارس به نقل از وزارت كشاورزي آمريكا، در سال 2005 بيش از 3.15 ميليون تن برنج در سطح ايران مصرف شد و به عنوان چهاردهمين مصرف‌كننده بزرگ اين محصول در اين سال شناخته شده است.
در ادامه اين گزارش چين با مصرف 135 ميليون تن برنج در سال 2005 به عنوان بزرگترين مصرف‌كننده اين محصول در سال مذكور شناخته شده است. هند با مصرف 92 ميليون تن و اندونزي با 35 ميليون تن به ترتيب در رده‌هاي بعدي قرار دارند.
مصرف برنج ژاپن در سال 2005 تا 8.2 ميليون تن، پاكستان 2.6 ميليون تن، آمريكا 4 ميليون تن و 25 كشور عضو اتحاديه اروپا 2.5 ميليون تن اعلام شده است.

* ايران بالاترين مصرف نان در جهان را دارد

معاون وزير بازرگاني با اعلام اينكه ايران بالاترين مصرف نان در جهان را دارد و سالانه سه ميليون تن گندم در كشور اتلاف مي شود، از برنامه‌هاي اين وزارتخانه براي ساماندهي و بهسازي واحد‌هاي سنتي نان خبر داد وگفت: سرانه مصرف نان در ايران حدود 160 كيلو است كه نسبت به كشورهاي اروپايي نظير فرانسه كه 56 كيلوگرم و در آلمان 70 كيلوگرم در سال است بيشتر است.
وي در پاسخ به اين سوال كه ميزان آرد مصرفي داخلي و ميزان ضايعات نان چقدر است؟ به فارس گفت : ميزان آرد مصرفي داخلي (آرد خبازي) حدود 8.5 ميليون تن در سال است و ميزان ضايعات نان در استان تهران بر طبق آمارهاي موجود 11 تا 13 درصد است.

همچنين در گفتگو با كارشناسان به 6 راه حل اجرايي اصلاح مكانيزم قيمت، فرهنگ سازي و اطلاع رساني صحيح، هدفمند كردن يارانه ها، ايجاد انضباط در بازارهاي پولي و سرمايه گذاري، ايجاد موازنه در آمدي و كاهش نرخ تورم اشاره شد، بدون شك راهكار هاي ديگري نيز در خصوص تغيير الگوي مصرف عمومي وجود دارد كه نياز به كارشناسي و توجه ويژه مسئولان دارد.

* ايجاد الگوي توليد، سرمايه گذاري و پس انداز

سيد كميل طيبي در گفت وگو با فارس با بيان اينكه ايجاد انضباط در بازارهاي پول و سرمايه گذاري، الگوي مصرف را در اين راستا بهينه مي كند اظهار داشت : در حال حاضر با عنايت به افزايش قيمت نفت هم به لحاظ ريالي و هم دلاري، تقاضاي موثر در جامعه وجود دارد ، از سويي با وجود محدوديت در ظرفيتهاي توليد تعادل مورد انتظار بهم خورده و لذا در چنين شرايطي بهره گيري از استراتژي مشاركت مي تواند موثر باشد.
اين استاد دانشگاه گفت: براي دستيابي به يك الگوي مصرف مناسب در وهله اول بايد بتوان الگوي توليد، سرمايه گذاري و پس انداز مناسب ايجاد كرد .
اين كارشناس اقتصادي ادامه داد: ايجاد توازن بين مصرف فعلي و آتي از ديگر الزامات در اين مسير است.

* ايجاد موازنه در آمدي و كاهش نرخ تورم

علي ياسري در اين خصوص به فارس گفت: از جمله عوامل موثر در تعيين الگوي مصرف هر كشور ، سطح درآمد مردم آن است.
وي افزود: خانوارهاي پردرآمد عمدتا گرايش به پس انداز و سرمايه گذاري دارند و كمتر مصرف مي كنند ولي در كشورهاي با درآمد پايين (مبتني بر معيارهاي جهاني)، مصرف در اينگونه كشورها بيشتر و سرمايه گذاري و پس انداز در آنها كمتر مي شود.
وي مسائل فرهنگي را در گرايش مردم به مصرف كمتر و صرفه جويي موثر دانست و افزود: برخي كشورهاي آسياي جنوبي شرقي مانند ژاپن ، كره جنوبي، مالزي و چين به لحاظ ويژگيهاي فرهنگي، مردم آن بسيار مرفه بوده و با عنايت به بالا بودن نرخ پس انداز در آن كشورها ، اقتصاد آنها نيز بر همين اساس شكل گرفته است.
ياسري از ديگر عوامل تاثير گذار بر الگوي مصرف به تورم اشاره كرد و افزود: نرخ تورم در ايران به نسبت ساير كشورهاي جهان بالا است كه اين مساله سبب مي شود تا مردم به سمت خريد برخي كالاها كه در قبال تورم حالت پوشش دهنده دارند (مانند طلا، دلار و ...) ترغيب شوند كه اين مساله در خصوص درآمدهاي بالاتر به سمت خريد زمين و مسكن ارزان گرايش مي يابد.

* اصلاح الگوي مصرف به معناي صرفه جويي نيست

عبدالرضا اميرتاش در گفت وگو با فارس اظهار داشت: بايد دولت از همه ابزارهاي تبليغي و رسانه اي خود بهره گيرد تا عموم مردم را به خصوص از پايين ترين سطوح آموزشي در كشور متوجه اين امر كند كه امكانات موجود محدود است و هميشگي نيست.
اين كارشناس اقتصادي يادآور شد: دعوت مردم با بهره گيري از الگوي صحيح مصرف بايد توام با پاك كردن اين ذهنيت باشد كه الگوي مصرف برابر با صرفه جويي صرف نيست.
وي افزود: اين الگو بايد با كاهش ميزان مصرف، استفاده بهينه از منابع را نيز در پي داشته باشد.
اميرتاش خاطر نشان كرد: اگر مردم همانقدر كه به پول ارزش مي دهند به آب و برق بها مي دادند و آنها را مانند از دست دادن پول تصور مي كردند،‌ به طور قطع الگوي مصرف تغيير مي يافت.
وي بهترين ابزار براي اصلاح اين الگو را آگاهي سازي مردم و نيز فرهنگ سازي از طريق رسانه ها به خصوص صدا و سيما برشمرد.

* هدفمند كردن يارانه ها الگوي مصرف را اصلاح مي كند

مرتضي الله داد در خصوص راهكار هاي اصلاح فرهنگ مصرف گفت: تلاش براي پايين نگه داشتن قيمتها توسط دولت سبب شده تا در چنين شرايطي ميزان مصرف كالا در كشور افزايش يابد و مردم عملا به زياد مصرف كردن عادت نمايند كه اين امر با هدفمند كردن يارانه ها مي تواند مرتفع شود چرا كه بيشترين حجم يارانه به اقشار ثروتمند جامعه تعلق مي گيريد.
وي افزود: در اين ميان كسي كه بايد مابه التفاوت قيمت فعلي و واقعي را در سير مصرف زياد مردم بپردازند دولت و تامين آن از محل بودجه است.

***
تصور اينكه مردم كشور ما بزرگترين مصرف كننده نان در جهان هستند بيش از پيش ذهن را به آن سو مي‌كشد كه يكي از عوامل اسراف و روش نادرست مصرف وضع يارانه بر روي برخي كالاهاي استراتژيك يا حامل هاي انرژي است كه با اجراي صحيح طرح تحول اقتصادي و هدفمند كردن يارانه ها مي توان گام موثري در مسير بلند رسيدن به فرهنگ صحيح مصرف برداشت.
بايد اذعان داشت با افزايش بهره‌وري نيروي كار و سرمايه و نيز برقراري ارتباطي منطقي بين تكنولوژي و نيروي كار مي توان از اتلاف منابع در بين مردم و دولت جلوگيري كرد.