خون بند ناف كه هميشه آن را به عنوان ماده‌اي كثيف و دور ريختني مي‌شناختيم امروزه به ماده‌اي ارزشمند براي نجات انسان‌ها تبديل شده است و سلول‌هايي كه در اين خون وجود دارد مي‌تواند ارگا‌ن‌هاي بدن را بازسازي كند.

● گزارش تصويري مرتبط
-------------------------------

به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس، سالانه حدود يك ميليون و 200 هزار نوزاد در كشور متولد مي‌شود كه بعد از تولد بند ناف اين نوزادان به دور انداخته مي‌شود، در حالي كه اين بند ناف حاوي سلول‌هاي بنيادي فراواني است كه مي‌تواند جان هزاران انسان را نجات دهد.
خون بند ناف حاوي سلول‌هاي بنيادي با ارزشي است كه با قدرت تكثير در تمامي سلول‌هاي بدن، قادر است در مواردي كه بدن نيازمند ترميم ارگاني است، مورد استفاده قرار گيرند.
بانك خون بند ناف خصوصي رويان براي نيازهاي درماني آينده نوزاد و اعضاي خانواده وي از سال 84 راه‌اندازي شد و اين بانك عمليات جداسازي، سلول‌هاي بنيادي، فريز كردن سلول‌هاي بنيادي خون بند ناف و نگه‌داري آن‌ها را انجام مي‌دهد و براي استفاده عموم مردم نيز بانك خون بند ناف عمومي رويان نيز از بهمن 86 راه‌اندازي شد. فعاليت بانك عمومي به دليل عدم داشتن بودجه كافي و وجود حمايت‌هاي لازم مدتي متوقف شد و بار ديگر در ارديبهشت 87 فعاليت خود را آغاز كرد.
بانك خون بند ناف عمومي در ساختمان 2 طبقه و كوچك مركز سلول درماني رويان كه زماني ساختمان پژوهشكده رويان بوده، واقع شده است.
در طبقه همكف اين ساختمان، آزمايشگاه‌هاي سلول درماني و بانك خون بند ناف واقع شده است. قبل از ورود به آزمايشگاه منيره محمد، مدير و مؤسس بانك خون بند ناف عمومي و كارشناس علوم آزمايشگاهي، در خصوص خون بند ناف گفت: خون بند ناف خوني است كه از جدا شدن بند ناف از جفت تهيه مي‌شود. خون بند ناف يك ماده بيولوژي بود كه ساليان زيادي دور ريخته مي‌شد و البته متأسفانه هم اكنون نيز اين ماده در بسياري از زايمان‌ها به خاطر عدم داشتن آگاهي و يا عدم وجود امكانات لازم دور ريخته مي‌شود.
وي با اشاره به اين‌كه خون‌گيري از بند ناف به 2 صورت داخل رحمي و خارج رحم انجام مي‌شود، افزود:خون‌گيري داخل رحمي براي زايمان‌هاي طبيعي انجام مي‌شود و زماني كه هنوز جفت درون بدن مادر است ، متخصص يا كارشناس ما خون‌گيري را از بند ناف انجام مي‌دهد و روش ديگر در سزارين بيشتر استفاده مي‌شود و زماني كه نوزاد متولد شد جفت را از بدن مادر خارج مي‌كنند و عمليات خون‌گيري را انجام مي‌دهند و اين خون‌هاي گرفته شده را براي انجام آزمايشات و نگه‌داري به مركز ما فرستاده مي‌شود.
به همراه منيره محمد به سمت آزمايشگاه حركت كرديم، از آنجا كه محيط آزمايشگاه خون بند ناف كاملا استريل است، در ابتدا كفش‌هايمان را درآورديم و كاورهاي مخصوص پا و كاور استريل شده‌اي به تن كرديم. در آزمايشگاه تنها با نشان دادن كارت‌هاي مخصوص و ويژه خود كارشناسان باز مي‌شد، بعد از گذشتن از در اول وارد راهروي 2 متري شديم و بعد از گذشتن از در دوم وارد آزمايشگاه شديم.
بر خلاف تصورم آزمايشگاه اتاقي كوچكي بود. در اين آزمايشگاه علاوه بر آزمايش‌هاي بانك خون بند ناف، آزمايش‌هاي مربوط به مركز سلول درماني نيز انجام مي‌شد.
منيره محمد گفت: بعد از اين‌كه رضايت‌نامه از والدين نوزاد براي اهداي خون بند ناف گرفته شد، عمليات خون‌گيري انجام مي‌شود و به همراه خون بند ناف، 5 سي‌سي‌ خون مادر هم براي آزمايش به اينجا فرستاده مي‌شود.
وي ادامه داد: خون بند ناف بعد از اين‌كه وزن شد درون كيسه‌هايي كه روي آن نام مادر ثبت شده در يخچال قرار مي‌گيرد تا تست‌هاي لازم ويروسي بر روي خون مادر انجام شود و بعد از اين‌كه از سالم بودن خون مادر مطمئن شديم، كار را روي خون بند ناف آغاز مي‌كنيم.
منيره محمد گفت: سلول‌هاي بنيادي 3 منشأ جنيني، بند ناف و مغز استخواني دارند كه سلول‌هاي بنيادي بند ناف به لحاظ تعداد بسيار بيشتر از سلول‌هاي بنيادي مغز استخوان هستند و روش به دست آوردن اين سلول‌ها بدون درد و بيهوشي است اما براي گرفتن سلول‌هاي بنيادي مغز استخوان بايد فرد را بيهوش كنيم و عمل جراحي بر روي فرد انجام دهيم.
در قسمتي از اين آزمايشگاه كارشناسان علوم آزمايشگاهي گروه خوني را مشخص مي‌كنند و اطلاعات لازم را بر روي كيسه‌هاي خون ثبت مي‌كنند. كيسه‌هاي خون بند نافي كه مادران آن‌ها سالم بوده‌اند در دستگاهي قرار مي‌گيرد و در يك پروسه 45 تا يك ساعته سلول‌هاي بنيادي در درون اين كيسه‌ها از گلبول‌هاي قرمز خون جدا مي‌شوند. سلول‌هاي بنيادي در بالاي كيسه قرار مي‌گيرند و روشن‌تر از گلبول‌هاي قرمز خون كه در پايين كيسه قرار مي‌گيرند، هستند و توسط دستگاهي سلول‌هاي بنيادي به كيسه‌اي ديگر منتقل مي‌شوند.
منيره محمد در حالي كه در حال انتقال سلول‌هاي بنيادي به كيسه‌اي ديگر بود، گفت: ما روزانه 15 نمونه خون بند ناف اهدا شده، دريافت مي‌كنيم اما همه نمونه‌ها موفق نيستند و مي‌توان گفت كه تنها 2 سوم اين نمونه‌ها فريز مي‌شوند.
وي افزود: ما سلول‌هاي بنيادي خون بند ناف را شمارش مي‌كنيم و اگر تعداد اين سلول‌ها كمتر از 500 ميليون سلول بنيادي باشد، آن نمونه را فريز نمي‌كنيم.
كيسه‌هاي سلول‌هاي بنيادي خون بند ناف بار ديگر وزن مي‌شوند و به اتاق 5 متري كه در انتهاي آزمايشگاه قرار دارد براي فريز شدن منتقل مي‌شوند.
احسان جان زمين مسئول آزمايشگاه سايتومتري بانك خون بند ناف پژوهشكده رويان گفت: به نوعي اين آزمايشگاه بحث كنترل كيفي خون بند ناف است و در اينجا تعداد سلول مفيد كيسه‌هاي سلول‌هاي بنيادي فريز شده شمارش مي‌شود و اطلاعات آن بر روي كيسه ثبت مي‌شود و اين اطلاعات به پزشكاني كه در آينده مي‌خواهند از اين سلول‌ها براي پيوند استفاده كنند، كمك خواهد كرد.
اين كيسه‌هاي حاوي سلول‌هاي بنيادي فريز شده به اتاقي در زير زمين در كنار كلينيك سلول درماني منتقل مي‌شوند. در درون اين اتاق حدودآً 12 متري حدود 7 تانك قرار گرفته كه تنها 2 تانك آن هم اكنون فعال هستند. در تانك اول اين كيسه‌ها قرنطينه مي‌شوند و بعد از گذراندن قرنطينه به تانك ديگري منتقل مي‌شوند و اين كيسه‌ها تا زمان پيوند درون اين تانك باقي مي‌مانند.
نيره محمد دستكش مخصوص و بلندي پوشيد و در تانك را باز كرد تا كيسه‌هاي فريز شده را به عكاس نشان دهد. وي در همين حال گفت: دماي داخل اين تانك‌ها منفي 196 درجه سانتي‌گراد است و درون آن‌ها گاز نيتروژن قرار دارد و اگر دست بدون دستكش‌هاي مخصوص وارد اين تانك شود، در اين دما و با گاز نيتروژن مي‌سوزد و سوختگي گاز نيتروژن خيلي سخت است.
مؤسس بانك خون بند ناف عمومي رويان گفت: هم اكنون 500 نمونه خون بند ناف با كيفيت بالا در اين بانك فريز شده است اما تاكنون از هيچ نمونه‌اي براي درمان استفاده نشده است، ما قصد داريم تا پايان سال از يك نمونه براي درمان استفاده كنيم تا بتوانيم نتيجه كار خود را ببينيم و اين خبر خوشي براي جامعه ايران خواهد بود.
وي گفت: هر فردي كه بخواهد خون بند ناف نوزاد خود را اهدا كند مي‌تواند به ما مراجعه كند و ما اين امكان را داريم تا خون بند ناف نوزادان تهراني را نگهداري و فريز كنيم.
اين كارشناس علوم آزمايشگاهي افزود: به افراد اهدا كننده كد رهگيري داده مي‌شود كه در صوت نياز خود اين افراد مي‌توانند از آن استفاده كنند و حتي اگر سلول آن‌ها قبل از نياز خودشان مصرف شده باشد ما اين تعهد را نسبت به آن‌ها داريم و از سلول ديگري كه از لحاظ ژنتيكي شبيه سلول خودشان بوده، در اختيارشان قرار مي‌دهيم.
مدير بانك خون بند ناف عمومي گفت: بانك خون بند ناف خصوصي براي نگه‌داري اين سلول‌ها از افراد پول دريافت مي‌كند و مسلما ما هم همان هزينه‌ها را براي نگهداري صرف مي‌كنيم. متأسفانه تاكنون ما هيچ‌گونه حمايتي از دولت دريافت نكرده‌ايم و هزينه خود را از بخش درآمدزاي پژوهشكده رويان (بخش درمان) و با كاستن هزينه‌ها از بخش‌هاي ديگر تأمين كرده‌ايم.
وي افزود: اين بانك عام المنفعه است و براي سلامت عموم جامعه كاربرد دارد به همين دليل حمايت از اين بانك مي‌تواند در توسعه فعاليت‌هاي آن كمك كند.
محمد با اشاره به دستگاه‌هاي پيشرفته‌اي كه در آزمايشگاه اين بانك مورد استفاده قرار مي‌گيرد، گفت: بيشتر دستگاه‌هاي ما از خارج از ايران خريداري و وارد مي‌شوند و تهيه اين دستگاه‌ها نيز براي ما مشكلات زيادي دارد.