بیشترین اکوسیستم های حساس ساحلی و دریائی در جزایر خلیج فارس وجود دارند. آب سنگ های مرجانی، بسترهای جلبکی، علفی، سواحل شنی و صخره ای، سواحل جزر و مدی وسیعی با بسترهای سنگی و... این نوع از اکوسیستم را شامل می شوند. اکوسیستم های ساحلی و دریائی و آب سنگ های مرجانی چشم اندازهای بسیار زیبائی دارند. هم چنین سواحل صخره ای با ارتفاعات بلند چشم اندازهای متنوع و بسیار زیبائی دارند. آب این جزایر برای توریست ها و کسانی که می خواهند کارهای تحقیقاتی انجام دهند، بسیار تمیز و مطلوب است.

علاوه بر این هوای جزایر نسبت به سرزمین اصلی تا حدودی خنک تر است. به دلیل اینکه آب و هوای مناطق جنوبی ایران گرم و مرطوب و میزان بارندگی پائین است تنوع اکوسیستم خشکی خیلی چشم گیر نیست. با این وجود برخی از جانوران در این جزایر زندگی می کنند که از ارزش زیستی بالائی برخوردارند. گونه ای از آهو به نام ”جبیر“ در جزایر هرمز، هنگام، قشم و فارور زندگی می کنند که در حال حاضر از زیستگاه های بسیار مهم این گونه محسوب می شود.

استان هرمزگان ۱۴ جزیره دارد که به جزء جزیره فارور، بنی فارور و شیدور سایر جزایر مسکونی هستند. محیط زیست دریائی این جزایر پذیرای اکوسیستم های حساسی هستند که نقش اکولوژی بسیار مهمی در محیط زیست دریائی استان هرمزگان ایفا می کنند. اکثر مناطق تحت مدیریت محیط زیست اتان در سواحل سرزمینی حاشیه جزایر قرار دارند. برای مثال جزایر فارور و بنی فارور جزء مناطق حفاظت شده هستند، جزیره شیدور نیز پناهگاه حیات وحش و یک تالاب بین المللی محسوب می شود.

منطقه خوخوران در ضلع شمالی جزیره قشم نیز منطقه حفاظت شده جنگل های حرا است. این منطقه بزرگ ترین رویشگاه حرا در منطقه خلیج فارس است. این جنگل ها علاوه بر گردش گری ارزش زیستگاهی بسیار بالائی دارند. هم چنین بیش از ۱۰۰ گونه ماهی، بخشی از دوران زندگی خود را در این محیط می گذرانند.

● مزایای جزایر

اگر خلیج فارس به دو نیمه شمالی و جنوبی تقسیم شود نیمه جنوبی آن به کشورهای حاشیه خلیج فارس و نیمه شمالی آن که نعمتی الهی است، به ایران تعلق دارد. شیب عمق در خلیج فارس به سمت سواحل ایران است.

طی ۲۴ ساعت دوبار جزر و دوبار مد صورت می گیرد و آب خلیج فارس طی این جریان های جزر و مدی پر و خالی می شود و هر ۲ تا ۵ سال خلیج فارس یک بار به طور کامل پر و خالی می شود.

هنگامی که آب از سمت دریای عمان وارد خلیج فارس می شود، این مزیت وجود دارد که از سمت شمال و با شوری کمتر وارد سواحل ایران می شود. به تدریج این شوری افزایش می یابد. شوری این آب حدود ۳۵ گرم در هزار است در برخی خورها این شوری به ۵۰ گرم در هزار هم می رسد این مزیت سبب شده تا ایران محیط زیست دریائی بهترین داشته باشد.

شوری کمتر آب های سمت ایران باعث شده تا اکثر آب سنگ های مرجانی و رویشگاه های جنگل حرا در خلیج فارس در سواحل ایران باشند. در حالی که در امارات و حاشیه جنوبی خلیج فارس این مزایا وجود ندارد.

به دلیل اینکه شیب عمق به سمت ایران است جمعیت آبزی بیشتری به سمت کشور می آیند و هر چه جمعیت آبزی بیشتر باشد اکوسیستم دریائی از غنای زیستی بالاتری برخوردار می شود.

هرکجا ناحیه کم عمق ساحلی وجود داشته باشد تنوع زیستی بالاتر است. زیرا ناحیه ساحلی کم عمق، محیطی با تولید اولیه زیاد و امن برای آبزیان محسوب می شود، اکثر جزایر خلیج فارس در سواحل ایران هستند. چون این نقاط می توانند این نواحی را در اختیار آبزیان قرار دهند آنها بیشر به این مناطق وارد می شوند.

علاوه بر این، ایران هنوز مانند کشورهای عربی تراکم صنعت در این مناطق ندارد. جزایر ایران طبیعی هستند و به دست انسان ساخته نشده اند اما متأسفانه به غیر از جزیره کیش و بخشی از جزیره قشم، سایر جزایر کشور از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند.

جزیره ای که امارات در حال ساخت آن است به اندازه جزیره هرمز است این در حالی است که به جزیره هرمز اصطلاحاً نگین زمین شناسی دنیا می گویند زیرا اکثر کانی هائی که یک زمین شناس برای شناخت نیاز دارد می توان به راحتی در این جزیره دید. علاوه بر این، چشم انداز طبیعی این جزیره بسیار زیباست اما متأسفانه تعداد بسیار اندکی به این جزایر مراجعه می کنند. به طور کلی جزایر و سواحل ایران مزایای بسیاری برای کارهای تحقیقاتی و گردشگری دارند.

● تفرجگاه تنها شمال نیست

دولتمردان باید توجه کنند که تفرجگاه تنها شمال کشور نیست. فصل سرما که اکثر مناطق شمالی کشور را فرا می گیرد، مناطق جنوبی از هوائی مطلوب برخوردارند.

خط ساحلی جنوب به عنوان مرکز توسعه صنعت نفت شناخته و استان هرمزگان به عنوان یکی از استان های توسعه صنعت گردشگری شناخته شده است. ای کاش پیش از توسعه این صنعت، گردشگری و توریست در این منطقه توسعه می یافت. گرچه تا زمانی که شرایط و امکانات فراهم نشود توریست به راحتی به این سرزمین وارد نمی شود. باید شرایط را به گونه ای فراهم کرد که توریست تمایل ورود به کشور را داشته باشد. سالانه میلیون ها نفر در تعطیلات عیدنوروز از ایران به امارات سفر می کنند در حالی که همین افراد می توانند به قشم یا کیش بروند و پول های خود را در این جزایر خرج کنند.

به تازگی یک آئین نامه گردشگری در دست تهیه است. در برنامه چهارم توسعه به صنعت توریسم توجه خاصی شده است اما این برنامه نیز با سرعت ایده آل پیش نمی رود برای راه اندازی توریسم در این سرزمین ها به یک عزم ملی نیاز است. از لحاظ منابع توریستی و تاریخی ایران جزء ۱۰ کشور برتر دنیا است. اما ما درآمد ناچیزی را از این صنعت در اختیار داریم.

این مسئله نشان می دهد که برنامه ریزی های لازم صورت نگرفته است. برای گسترس توریست به تبلیغات گسترده در سطح جهانی نیاز است. ما در این زمینه از کشورهای دیگر حاشیه خلیج فارس بسیار عقب تر هستیم.

● اعتراض به ساخت جزایر مصنوعی

ما از طریق دفتر محیط زیست دریائی سازمان حفاظت منطقه ای خلیج فارس (راپمی) اعتراض خود را در مورد ساخت این جزایر اعلام کرده ایم. زیرا این ساخت و سازها باعث برهم خوردن نظم محیط زیست خلیج فارس می گردد. امارات در فکر این است که طی یک دوره ۱۰ ساله درآمد هنگفتی را کسب کند.

چون جاذبه های توریستی ایران غنی تر است ضرر و زیان اینکار نیز بیشتر نصیب ایران می شود اما آنها چیزی را از دست نمی دهند. خوشبختانه براساس قوانین بین المللی مرزهای سیاسی دریاها بسته شده است و کشورها نمی توانند مرزهای سیاسی را بر هم بزنند.