تعريف شركت و انواع آن
شركت جمع آن شركتها ميباشد به معناي انباز گشتن، انبازي. مرحوم دهخدا شركت را شريك شدن، انبار گشتن، مشاركت اتحاديه چند كس براي غرض يا نفعي خاص معنا كرد و در اصطلاح اجتماع حقوق چند مالك يا مالكان متعدد در شيء يا اشياء معين به نحو اشاعه. خواه به حكم قانون باشد شركت قانوني يا قهري مانند شركت وراث در تركه يا به تراضي باشد شركت عقدي يا شركت قراردادي خواه به صورت شركت تجاري باشد خواه به صورت شركت مدني. كليه شركتها داراي شخصيت حقوقي مستقل هستند، و تصميمات شخص حقوقي (شركتها) به وسيله مقاماتي كه به موجب قانون يا اساسنامه صلاحيت اتخاذ تصميم دارند، گرفته ميشود. شركتها از تاريخ ثبت در دفتر ثبت مخصوص كه در سازمان ثبت و اسناد و املاك معين شده، داراي شخصيت حقوقي ميشوند و ميتوانند داراي كليه حقوق و تكاليفي باشند كه قانون براي افراد قائل است، مگر حقوق و تكاليفي كه بالطبيعه فقط انسان ممكن است داراي آن باشد، مانند حقوق و تكاليف ابوت و نبوت و مانند آن. شركت را ميتوان اينگونه تعريف نمود كه شركت عبارت است از مجموعه اداره و موسسه و سازماني كه به صورت شخصيت حقوقي فعاليت خاصي را اعم از تجاري، فرهنگي و اجتماعي انجام ميدهند.
شركتهاي تجاري: نوعي از شركت عقدي است كه به موجب قوانين تجارت ايجاد ميگردد و يا تاسيس حقوقي كه در آن چند شخص حقيقي يا حقوقي سرمايه خود را در ميان ميگذارند تا پس از انجام عملياتي از منافع آن متمتع گردند.
شركت مدني: اجتماع حقوق مالكين متعدد در شيئي واحد به نحو اشاعه را گويند. قانونگذار در ماده 20 قانون تجارت انواع شركتهاي تجارتي بر هفت قسم تقسيم كرده است:
1- شركت سهامي 2- شركت با مسئوليت محدود 3- شركت تضامني 4- شركت مختلط غير سهامي 5- شركت مختلط سهامي 6- شركت نسبي 7- شركت تعاوني توليد و مصرف.
شركت سهامي: شركتي است كه سرمايه آن به سهام تقسيم شده و مسئوليت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمي سهام آنهاست.
شركت با مسئوليت محدود: شركتي است كه بين دو يا چند نفر براي امور تجارتي تشكيل شده و هر يك از شركاء بدون اين كه سرمايه به سهام يا قطعات سهام تقسيم شده باشد فقط تا ميزان سرمايه خود در شركت مسئول قروض و تعهدات شركت است.
شركت تضامني : شركتي است كه در تحت اسم مخصوصي براي امور تجارتي بين دو يا چند نفر با مسئوليت تضامني تشكيل ميشود: اگر دارايي شركت براي تاديه تمام قروض كافي نباشد. هر يك از شركاء مسئول پرداخت تمام قروش شركت است ...
شركت مختلط غير سهامي: شركت است كه براي امور تجارتي در تحت اسم مخصوصي بين يك يا چند نفر شريك ضامن و يك يا چند نفر شريك با مسئوليت محدود بدون انتشار سهام تشكيل مي شود ...
شركت مختلط سهامي: شركتي است كه در تحت اسم مخصوص بين يك عده شركاي سهامي و يك يا چند نفر شريك است ضامن تشكيل ميشود ...
شركت نسبي: شركتي است كه براي امور تجارتي در تحت اسم مخصوص بين دو يا چند نفر تشكيل و مسئوليت هر يك از شركاء به نسبت سرمايهاي است كه در شركت گذاشته.
شركت تعاوني: شركتي كه با هدفهاي هفتگانه مندرج در قانون بخش تعاوني با قيد كلمه تعاوني و تابعيت ايراني از حداقل هفت عضو تشكيل گردد. (مواد 1 به بعد قانون بخش تعاوني)
شركت تعاوني توليد: شركتي است كه بين عدهاي از ارباب حرف تشكيل ميشود و شركاء مشاغل خود را براي توليد و فروش اشياء يا اجناس به كار ميبرند.
شركت تعاوني مصرف: شركتي است كه براي مقاصد ذيل تشكيل ميشود:
1. فروش اجناس لازمه براي مصارف زندگي اعم از اين كه اجناس مزبور را شركاء ايجاد كرده و يا خريده باشند.
2. تقسيم نفع و ضرر بين شركاء به نسبت خريد هر يك از آنها.
عدهاي شركتهاي تجارتي را به شركتهاي سرمايه و شركتهاي اشخاص تقسيم نمودهاند. در شركتهاي سرمايه، فقط سرمايه مورد توجه است، شخص و سرمايه گذار آنچنان نقشي در شركت ندارند، و تنها تا ميزان سرمايهاي كه در شركت سرمايهگذاري كردهاند، مسئول تعهدات شركت هستند، در چنين شركتهايي سرمايه حرف اصلي را ميزند، از خصوصيات شركتهاي سرمايه قابل انتقال بودن سهام، و بعد از فوت شركاء انتقال اوراق سهام به ورثه آن است.
شركتهاي اشخاص، شركتهايي هستند كه شخصيت شركاء مورد توجه است و اعتبار شركت به اعتبار شركاء بستگي دارد، و سرمايه شركت نقش عمدهاي در اعتبار شركت نخواهد داشت. مسئوليت شركاء شركت در مقابل اشخاص ثالث، تضامني و نامحدود است و اشخاص ثالث جهت استيفاء طلب خود ميتوانند به هر يك از شركاء شركت مراجعه كنند. از خصوصيات شركتهاي اشخاص، سهام بدون رضايت ساير شركاء قابل انتقال نيست، و بدون رضايت ساير شركاء بعد از فوت به وراث شريك هم قابل انتقال نميباشد. در برخي موارد هم خروج يك شريك باعث انحلال شركت مي شود. شركت تضامني و نسبي و همچنين شركتهاي مختلط غير سهامي و با مسئوليت محدود جزء شركتهاي اشخاص ميباشند. |